Wwft · 26 augustus 2026 · 5 min lezen
Hoe onderbouwt u de herkomst van vermogen van een koper
"Ik heb er hard voor gewerkt" is geen onderbouwing. Wat de Wwft van u verwacht als het gaat om het aannemelijk maken van de herkomst van vermogen bij een koper.
Direct antwoord: bij de herkomst van vermogen (Source of Wealth) onderzoekt u niet alleen waar het geld voor déze transactie vandaan komt, maar hoe iemand in bredere zin aan zijn of haar totale vermogen is gekomen: salaris, verkoop van een onderneming, erfenis, belegging. Dit moet u met concrete, verifieerbare bewijsstukken aannemelijk maken, niet met een mondelinge verklaring.
Het verschil met Source of Funds
Dit raakt aan een verwant, maar ander begrip: Source of Funds is specifiek het geld dat voor déze transactie wordt gebruikt (bijvoorbeeld: een bankoverschrijving van rekening X). Source of Wealth is breder: hoe is het onderliggende vermogen in de eerste plaats ontstaan? Bij een hoger risicoprofiel is alleen de eerste vraag beantwoorden vaak onvoldoende.
Wat telt als aannemelijke onderbouwing?
- Salaris/inkomen: loonstroken, jaaropgaven, arbeidsovereenkomst.
- Verkoop van een onderneming of eerdere woning: verkoopakte, notariële afrekening.
- Erfenis of schenking: verklaring van erfrecht, schenkingsakte.
- Beleggingen: broker-overzichten, aangiften.
- Zakelijk vermogen: jaarrekeningen, aangiften vennootschapsbelasting.
Een consistente lijn tussen het gestelde bedrag, het beroep of de bedrijfsactiviteit, en de daadwerkelijke bewijsstukken is essentieel, een grote discrepantie tussen inkomen en vermogen is op zichzelf al reden voor extra vragen.
Wanneer is dit verplicht?
Bij elke transactie, maar het detailniveau schaalt mee met het risico: bij een laag risicoprofiel volstaat doorgaans een globale, aannemelijke lijn; bij een hoog risicoprofiel (bijvoorbeeld bij een PEP, een hoogrisicoland, of een ongebruikelijk grote transactie) is documentair bewijs verplicht.
Source of Funds en Source of Wealth in de praktijk
Bij een koper met een gewone baan en een hypotheek is de vraag snel beantwoord: het geld komt uit de lening en uit spaargeld, en beide zijn met een hypotheekofferte en een bankafschrift aan te tonen. Lastiger wordt het als de koopsom veel hoger is dan het inkomen laat verwachten. Dan wilt u niet alleen weten welke rekening de betaling doet (Source of Funds), maar ook hoe het vermogen op die rekening is ontstaan (Source of Wealth).
De Wwft vraagt u in artikel 3 om het doel en de beoogde aard van de zakelijke relatie te onderzoeken en bij een verhoogd risico meer te doen (artikel 8). Een aannemelijke herkomst van het geld is daar een onderdeel van. Het gaat niet om volledige zekerheid, maar om een verhaal dat klopt met de documenten en met wat u van de cliënt weet.
Zo gaat u om met bewijsstukken
Een bewijsstuk is pas bruikbaar als het past bij de claim, actueel is en van een betrouwbare bron komt. Een mondelinge verklaring of een zelfgeschreven briefje telt niet als bewijs. Let op deze punten:
- Datum: een bankafschrift van drie jaar oud zegt weinig over de herkomst van geld dat vorige maand binnenkwam.
- Naam: staat het stuk op naam van de cliënt of van iemand anders? Betaalt een derde, dan onderzoekt u ook die derde.
- Samenhang: past het bedrag bij het beroep, de leeftijd en de activiteiten van de cliënt?
- Herleidbaarheid: kunt u van de bron naar de betaling volgen, zonder gaten?
Wat u doet als de onderbouwing tekortschiet
Komt de cliënt niet met stukken, of passen ze niet bij het verhaal, dan is dat zelf een signaal. Vraag door, leg de antwoorden vast en bespreek het met de compliance officer. Blijft de herkomst onduidelijk, dan gaat u de relatie niet aan of zet u die niet voort, en beoordeelt u of er een grond is voor een melding van een ongebruikelijke transactie bij FIU-Nederland. Bij een hoog risico, zoals een PEP, hoort een goedkeuring door een leidinggevende bij de afweging.
Een voorbeeld uit de praktijk
Een koper wil een appartement van 540.000 euro kopen en zegt dat het geld uit de verkoop van zijn bedrijf komt. De makelaar vraagt om de koopakte van de aandelen, de notariële afrekening en het bankafschrift waarop de opbrengst binnenkwam. De akte is van 2022, het bedrag op de afrekening past bij de koopsom en de overboeking is te volgen. De makelaar legt de stukken, de datum van controle en zijn conclusie vast. Had de koper alleen gezegd dat hij 'goed had verdiend', dan was het dossier niet af geweest.
Veelgestelde vragen
Moet ik bij elke koper naar de herkomst van vermogen vragen? Bij elke cliënt onderzoekt u het doel van de relatie en of de financiering aannemelijk is. Hoe diep u gaat, hangt af van het risico. Bij een laag risico volstaat een korte onderbouwing, bij een hoog risico vraagt u documentair bewijs.
Is een hypotheekofferte genoeg? Voor het deel dat uit een hypotheek komt wel. Het eigen geld dat daar bovenop komt, onderbouwt u apart.
Wat als de cliënt weigert stukken te laten zien? Dan kunt u het onderzoek niet afronden. U gaat de relatie niet aan en beoordeelt of de weigering een reden is voor een melding.
Geldt dit ook voor de verkoper? De verkoper is ook uw cliënt. Bij de verkoper gaat het meestal om de identiteit en de UBO, en minder om de herkomst van het vermogen, tenzij het risico dat vraagt.
Bronnen
- Artikelen 3 en 8 Wwft (cliëntenonderzoek en verscherpt onderzoek), wetten.overheid.nl.
- Artikel 16 Wwft (melden van ongebruikelijke transacties).
- Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR), van toepassing vanaf 10 juli 2027.
Door de redactie van Apex Compliance. Laatst bijgewerkt op 19 oktober 2026.
Verder lezen
- Lees ook het volledige cliëntenonderzoek waar dit onderdeel van is.
- Lees ook de risicosignalen die om een vervolgvraag vragen.
- Lees ook hoe dit werkt wanneer de koper een rechtspersoon is.
Zo helpt Apex Compliance
Onze cliëntenonderzoek-flow vraagt gestructureerd door op herkomst van vermogen, koppelt dit aan het risicoprofiel, en signaleert automatisch wanneer een verklaring niet aannemelijk genoeg is onderbouwd, vóórdat dit bij een controle een probleem wordt.