Wwft · 26 augustus 2026 · 5 min lezen
Hoe screent u op sancties op de juiste manier
Een sanctietreffer is geen grijs gebied: bij een positieve match mag u simpelweg niet verder. Dit is waarom sanctiescreening net zo belangrijk is als PEP-screening, en vaak strenger wordt gehandhaafd.
Direct antwoord: sanctiescreening is het controleren van uw cliënt (en, bij een rechtspersoon, de UBO's) tegen internationale sanctielijsten, met name de EU-sanctielijst en VN-sanctielijst. Anders dan bij een PEP-treffer, waarbij u extra onderzoek doet en dóórgaat, betekent een bevestigde sanctietreffer dat u de relatie of transactie niet mag aangaan of voortzetten.
Waarom dit strenger is dan PEP-screening
Een PEP-status is een risico-indicator; een sanctie is een juridisch bindend verbod. Zaken doen met een gesanctioneerde partij kan zelf een overtreding opleveren, los van de Wwft, met eigen, aanzienlijke boetes en aansprakelijkheid. Dit maakt zorgvuldige screening niet optioneel, maar een harde voorwaarde vóór het aangaan van elke relatie.
Wat maakt sanctiescreening in de praktijk lastig?
- Naamgelijkenis: veelvoorkomende namen leveren regelmatig schijntreffers op die nader onderzoek vergen voordat u kunt concluderen dat het niet om dezelfde persoon gaat.
- UBO-structuren: een sanctie kan indirect gelden via een vennootschap waarin een gesanctioneerde partij een belang heeft, ook als de koper zelf niet op een lijst staat.
- Lijsten veranderen: sanctielijsten worden regelmatig bijgewerkt, een eenmalige check bij dossieropening is bij langlopende relaties niet voldoende.
Wat moet u vastleggen?
Niet alleen de uitkomst ("geen treffer"), maar ook: tegen welke lijst is gescreend, op welke datum, en, bij een aanvankelijke treffer die na onderzoek als schijntreffer is beoordeeld, de onderbouwing waaróm dit geen match betreft. Zonder die onderbouwing is "geen treffer" niet aantoonbaar, alleen beweerd.
Bij een bevestigde treffer
Geen ruimte voor een eigen afweging: de relatie mag niet worden aangegaan, en afhankelijk van de situatie kan een aanvullende meldingsplicht gelden. Schakel bij twijfel altijd door naar gespecialiseerde ondersteuning voordat u een besluit neemt.
Welke lijsten en wanneer
Voor sanctiescreening kijkt u naar de sanctielijsten van de EU en de VN, aangevuld met de Nederlandse regels op grond van de Sanctiewet 1977. Het gaat niet alleen om personen. Ook bedrijven en organisaties staan op de lijsten, en een vennootschap die voor meer dan de helft in handen is van een gesanctioneerde partij valt er zelf ook onder. Daarom screent u bij een rechtspersoon de vennootschap, de bestuurders en de UBO's.
Moment van screening: bij de intake, vóór de koopovereenkomst, en opnieuw bij een trigger of bij een periodieke review. Een screening van een jaar geleden zegt weinig over vandaag, want lijsten veranderen. Onder de AMLR, vanaf 10 juli 2027, wordt sanctiescreening een uitdrukkelijk onderdeel van het cliëntenonderzoek.
Een treffer beoordelen
Een treffer betekent nog niet dat uw cliënt gesanctioneerd is. Vergelijk de gegevens: geboortedatum, nationaliteit, adres, functie en eventueel paspoortnummer. Is het een naamgenoot, dan legt u de vergelijking en de conclusie vast. Is er twijfel, dan neemt u de beslissing niet alleen. Bespreek de treffer met de compliance officer voordat de relatie verdergaat.
Bij een bevestigde treffer voert u de transactie niet uit en stelt u geen middelen ter beschikking. Afhankelijk van de situatie kan er een meldplicht gelden. Praat er niet over met de cliënt als dat een melding in gevaar brengt.
Vastleggen
- Datum en tijdstip van de screening.
- De gebruikte lijsten en de bron.
- De gescreende namen, inclusief schrijfwijzen en geboortedata.
- De uitkomst en, bij een treffer, de onderbouwing van uw beoordeling.
- Wie de beoordeling deed en wie hem heeft goedgekeurd.
Een voorbeeld uit de praktijk
Een kopende B.V. heeft één aandeelhouder, een holding met als bestuurder een buitenlandse stichting. De makelaar screent alle vier de partijen en krijgt een treffer op de naam van de bestuurder van de stichting. Geboortedatum en nationaliteit wijken af, het gaat om een naamgenoot. De makelaar noteert de vergelijking, laat de compliance officer meekijken en slaat de uitkomst op met de datum. Bij een volgende review, zes maanden later, verloopt de screening in minuten omdat de eerdere beoordeling erbij staat.
Veelgestelde vragen
Is sanctiescreening hetzelfde als PEP-screening? Nee. Een PEP is een risicofactor en vraagt om verscherpt onderzoek. Een sanctietreffer is een verbod.
Moet ik ook de verkoper screenen? Ja, de verkoper is ook uw cliënt en ook diens UBO's vallen eronder.
Hoe vaak moet ik opnieuw screenen? Bij elke review en elke trigger. Bij langlopende relaties minstens zo vaak als het risico vraagt.
Wat als ik niet zeker weet of het dezelfde persoon is? Vraag om aanvullende gegevens en bespreek het met de compliance officer. Voer de transactie niet uit zolang de twijfel blijft.
Bronnen
- Sanctiewet 1977, wetten.overheid.nl.
- Artikelen 3 en 8 Wwft (cliëntenonderzoek).
- Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR), van toepassing vanaf 10 juli 2027.
Door de redactie van Apex Compliance. Laatst bijgewerkt op 19 oktober 2026.
Verder lezen
- Lees ook waarom een PEP-treffer anders werkt dan een sanctietreffer.
- Lees ook welke UBO's u óók moet screenen.
- Lees ook waar screening in het cliëntenonderzoek past.
Zo helpt Apex Compliance
Apex Compliance screent geautomatiseerd tegen actuele sanctielijsten bij elk dossier, met heldere afhandeling van schijntreffers en een sluitende, gedateerde vastlegging, zodat u nooit hoeft te gokken of uw screening compleet en actueel is.